THU AWIHNA
Nl. Lalthankimi Fanai
Tin, Samuela chuan, “Lalpa chuan, Lalpa thu zawm chu a lawm angin halral thilhlante leh inthawinate hi a lawm em ni? Ngai teh, inthawina aiin thuawih chu a tha zawk a, berampa thau aiin a thu pawm chu a tha zawk a ni. Helna hi aien thiamna sualte nan a inang a, luhlulna hi milem biak leh Pathian lem biak tluk a ni. Lalpa thu I duh loh avangin ani pawhin lal atan a duh ta bik lo che a ni,” a ti a. ( I Samuela 15 : 22-23 )
Isreal lal hmasa ber Saula, zawlnei Samuela’n lal atana hriak a thih chanchin kan hria ang a, Saula hi lal atana inpe emaw ni lovin Pathianin duh taka a thlan leh ruat a ni. Lal chak leh thiltithei, chhuanawm leh ropui tak, Isreal fate tan nasa taka beiin Pathian a chawimawi thin anih kha. Amaherawhchu, Amalek hote beia an zavaia that chimit vek tura tirh a nih khan Pathian thuawih duh lovin Amalek lal a zuah a, rallak sum-te hawnin Pathian thu ang ni lovin ama duh danin a che tih kan hmu a, chumi avang chuan a lakah Pathian a thinur a, lal atan hnawl leh paihthlak a nih thu kan hmu. Thil tinrengah hah em em leh rim em em in Pathian tan rawng a bawl a, nasa takin ral a do a; nimahsela, Pathian thu a awih loh avangin hnawl a ni a, khang a thil tihte khan an chhandam zo chuang lo, chumi hmang chuan tihdam a ni pha lo a ni. Inthawina tur thil tha tam tak a lo hawn khan Pathian lung a tiawi zo lova, a thuawih kha a pawimawh zawk a ni tih kan hmu chiang hle.
Pathian rawng kan bawl a, sual râl kan beihnaah hian Pathian thu hi a nih ang ang a kan awih a, kan zawm hi a lo tha ber a, chuti ni lova a thuawihna hrula mahni duh dan leh tah nia kan hriata theihtawp kan lo chhuah ve na hian Pathian lung a tiawi zo dawn lova, chu ai chuan a thupekte lawm taka zawm thin nun hi kan neih a pawimawhzia kan hriat thar a tul hle a ni.
Thuawih lohna/helna hi Pathian huat zawng tak a ni a, Pathian lem biak tluk a ni tih kan hmu, a thu awih chuang si lova kan thiltih leh pawn lam mawina hmanga amah tihlawm kam tum hi kan sim a, thiawihna nuna kan tluk luha, “I thu ang zelin ni rawh se”, kan tih ngam hi a ngai hle mai. Isaia ziakah khan kan sualte chu sen lar angin sen tawh mah se la, vur anga a la varna tur leh kan hel chuan thihna kan pumpelh loh tur thu kan hmu a nih kha. Thuawihna rah leh a thatzia te, thuawih lohna pawizia te lo tar lang i la.
Thuawihna Rah
1. Nghehna a ni: Mathaia 7:24-27 thuah khan, In nghet leh nghet lo chungchang kan hmua, Pathian thu hria a zawmte chu mi fing lungpui chunga in satu nen teh khin a ni. Kan ringtu nunah hian enga ti nge kan nat a, kan rum a, kan chuah a, kan tluk leh fo mai tih hi ngaihtuah tham a ni. Mi fing chuan a in sak a ngheh theih nan a foundation ( a nghah chhan) a thlang uluk a, eng ang harsatna leh thlemna hrang hrang pawh tawkin damlai thlipui hrangin nuai sawk sawk mah se; a tlu lo ang hian kan ringtu nun ngheh theih nan Pathian thu kan hriat hi duhtawk mai lova kan zawm hi ringtu nun nghehna a ni tih kan hriat thar a ngai.
2. MALSAWMNA A NI : Abrahama nunah chiang takin kan hmu a, Pathianin Abrahama chu Haran khua kalsana a la kal ngai lohna hmun pan tur leh a fapa neihchhun Isaka hlan turin a ti a. Pathian thu chu a zawm ta a. Abrahama thuawihna hian Pathian a tihzia a tilang a ni. Chan dawn emaw a intih laiin malsawmna chhiar sen loh a dawnna hmanrua a lo chang ta zawk a ni.
Zirtir Petera pawh zankhuaa a hlawhchhamna hmunah Isua thu awihin “I thuin lente ka deng leh ang e “ a ti a. A thusawia tlanchhe ve ngai lo Lal Isuan Petera tan a hlawhchhamna hmunah khan malsawmna tam tak a lo dah a, chu malsawmna chu thuawihna avangin a changtu a ni tih kan hria.
Zirtir Petera pawh zankhuaa a hlawhchhamna hmunah Isua thu awihin “I thuin lente ka deng leh ang e “ a ti a. A thusawia tlanchhe ve ngai lo Lal Isuan Petera tan a hlawhchhamna hmunah khan malsawmna tam tak a lo dah a, chu malsawmna chu thuawihna avangin a changtu a ni tih kan hria.
3. NUNNA A NI: Nova chanchinah pawh Pathian thuawihna chu nunna a ni tih chiang takin kan hmu. Pathian thupek chhandamna lawng buatsaih tura a tirhna chu Nova chuan zawmin kum za chhungteh meuh rim takin a sa a, amah leh a chhungte leh ran tam tak chhandamin an awm. Pathian thupek kan zawm a, a thu kan awih hi kan himna leh kan tana lawng nghet, nunna kawnga min hruaitu a ni.
2. DAMNA A NI: Suria la sipai hotu mi chak huaisen Naamana kha phar natnain a tlakbuak a, zawlnei Elisa’n Pathian thupekin Jordan luia vawi sarih inbual turin thu a rawn a. A tisa phar chu nausen tisa ang mai niin a dam tih kan hmu. Thil mak leh ropui hmanga tihdam beiseitu Naamana khan a ‘thuawihna’ avang zawkin damna a chang a nih kha.
3. VANRAM KAINA A NI: Mathaia 7: 21-ah “Lalpa, Lalpa mi ti nazawng chu vanramah an lut lovang a; ka Pa, vana mi duhzawng titu erawh chu an lut ang.” Tiin kan hmu a. Pathian duhzawng ti thin leh a thuawih hi vanram kaina, kan nunna kailawn hlu tak a ni.
THUAWIH LOH PAWINA
1. THIHNA A NI: Nova hunlaia leia mihringte pawn Pathian hlata, thu an awih lohna avangin hrem tawkin an thih phah a. Sodom leh Gomora khaw mipuite suahsualna leh Pathian thuawih lohna avanga an chunga thil thleng pawh kan hriat kha.
2. INREMLOHNA: Lal Davida sualna leh bawhchhiatna chuan pawi nasa takin a khawih. Bethsebi a uire a, a pasal Uria a thah tir a. Zawlnei Nathana kaltlangin Pathianin a bia a. Pathian chuan ngaidam mah se; a sawhkhawk an tuar nasa em em a, a chhungkuaah inremlohna/helna leh thihnain thla a zar a ni.
3. CHANNA A NI: Mi chak huaisen, Samsona pawh a thuawih lohna avangin a chaknain a kiamsan a, a ropuina zawng zawng a chan a ni.
4. HARSATNA THLENTU A NI: Jona thuawih lohna avangin amah mai ni lo, a bul hnaia awm ten an tuar a, Pathian thupek tlan bosan a tumna lamah thlipui nasa takin nuaiin an mangang a , lawnga chuangten lawng pil loh nan an thil neih an chan a. Kan awmna tur hmuna kan awm loh leh kan thuawih lohna avangin midang tan harsatna thlentu kan ni thei.
ENG TIN NGE PATHIAN THU KAN AWIH ANG?
1. AMAH KAN HMANGAIHIN: Mihringte mahin kan hmangaihte lawm zawng tih kan chak a, an thu awih kan harsat lo va, an hlimna thlentu nih kan thlahlel ang hian Pathian thu awih thei tur chuan amah kan hnaih a, kan hmangaih a ngai. Pathian kan hnaih a, kan hmangaih poh leh a thupekte kan zawm ang.
2. MAHNI MIHRINGPUITE KAN HMANGAIHIN: Matthaia 22:39-ah chuan Pathian kan hmangaih tluk zeta pawimawh chu mahni kan inhmangaih anga kan vengte/mihringpuite hmangaih a nih thu kan hmu. Hmuh theih kan mihringpuite mah kan hmangaih theih loh chuan engtin nge kan hmuh theih loh Pathian kan hmangaih theih ang? Pathian kan hmangaihna leh kan vengte kan hmangaihna hi a inzawm tlat a ni.
3. TAWNGTAI LEH BIBLE CHHIARIN: A thu awih thei tura ama hnena kan dila kan tawngtai hi a ngai a. A thupekte hriaa zawm thei turin a aw kan hriat a ngai a, a thu kan chhiar tam a ngai bawk. Amah kan biak tam na na na chuan a duhzawng leh huatzawng kan hria ang a, a thuawihnaah min hruai dawn a ni.
Keimahni nuam tihna leh thlamuanna hmunah chauh Pathian rawngbawl hi a tawk zo lo va. Kan tih ngai loh, leh kan thiam leh theihna a nih chuan huaisen taka zawm hi kan tih tur a ni. Nitina bawhchhe thin, tluk leh din fawm reng tan chuan Pathian thuawih hi harsa viau tur tein kan ngai mai thei. Kan mihrinnna, kan tisana a lo lian a, kan chak lohna te a nasa a, famkim lo mihring kan nihna hi a lang fo thin. Chuvang chuan kan chakna leh theihna ni lovin Zakaria 4:6-ah chuan, “Chakna ni lovin, thiltihtheihna ni hek lovin, ka thlarau zawkin le’ a lo ti a. Kan theihna leh chakna ni lovin Pathian khawngaihna avangin leh thlarau thianghlim tanpuina avang zawkin thuawihna kawngah min hruai dawn a lo ni.
Kan ringtu nun a lo ngheh a, midangte tana malsawmna kan lo nih a, kan ram damna turin Pathian tihin, inhmangaih deuh deuh ila, a thupekte I zawm tlat ang u.